دانش جغرافيا و هيأت : در قرآن مجيد آمده است : « در خلقت آسمانها و زمين مىانديشند . » « 47 » ، « آيا در زمين گردش نكردند . » « 48 » ؛ « آسمانها و زمين و ميان آن دو را جز به حق نيافريد . » « 49 » ، « ( آيا به آسمان ننگريستند ) كه چگونه برافراشته شد ؟ و به كوهها كه چگونه استوار شدند ؟ و به زمين كه چگونه پهن و گسترده شد . ؟ » « 50 » ، « پس آيا به آسمان ، بر فراز خود ننگريستند كه چگونه آن را بنا نهاديم و آراستيمش و آن را هيچ شكافى نيست و زمين را گسترديم و در آن ستونهايى گذارديم و از هر جفت زيبايى در آن رويانيديم ؟ . » « 51 » ، « و در زمين ستونهايى گذارد تا بدان سكون گيريد . » « 52 » ، « خداست كه آسمانها را با ( چيزى ) جز ستونهايى ديدنى برافراشت و خورشيد و ماه را رام ساخت و هر يك تا سرآمدى معين حركت و جريان دارند . » « 53 » ، « و اوست آن كه زمين را گسترد و در آن كوهها و نهرها را قرار داد . » « 54 » ، « شب را در روز و روز را در شب داخل مىكند . و ماه را منزلها معين كرديم تا چون شاخهء لاغر خشك شود نه خورشيد را سزد كه به ماه رسد و نه شب از روز پيشى گيرد و هر كدام در فلكى شناورند . » « 55 » ، « و شب و روز را براى شما رام كرد و خورشيد و ماه و ستارگان همه رام فرمان اويند . » « 56 » ، « و علامتها قرار داد و كسان به وسيلهء ستارگان هدايت شوند . » « 57 » علم توحيد و كلام : « بدان كه جز خداى يگانه معبودى نيست . » « 58 » ، « اگر در آسمان و زمين خدايى جز خداوند يكتا بود ، هرآينه تباه شده بودند . » « 59 » ، « خدا مثلى مىزند ، مردى كه شريكان بر سر او كشاكش كنند و مردى كه تسليم است حكايتشان يكسان نيست . » « 60 » ، « مگر از خلقت اول وامانده‌ايم كه آنها از خلقت جديد به شبهه درند . » « 61 » ، « اى مردم اگر از زندگى دوباره شك داريد ، ما

--> ( 47 ) آل عمران / 191 ؛ يَتَفَكَّرُون فِي خَلْق السَّماوات وَ الْأَرْض . ( 48 ) يوسف / 109 ؛ أَ فَلَم يَسِيرُوا فِي الْأَرْض ( 49 ) روم / 8 ؛ ما خَلَق اللَّه السَّماوات وَ الْأَرْض وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَق . ( 50 ) غاشيه / 20 - 17 ؛ ( أَ فَلا يَنْظُرُون ) إِلَى السَّماءِ كَيْف رُفِعَت ؟ وَ إِلَى الْجِبال كَيْف نُصِبَت ؟ وَ إِلَى الْأَرْض كَيْف سُطِحَت ؟ ( 51 ) ق / 7 - 6 ؛ أَ فَلَم يَنْظُرُوا إِلَى السَّماءِ فَوْقَهُم كَيْف بَنَيْناها وَ زَيَّنَّاها وَ ما لَها مِن فُرُوج ، وَ الْأَرْض مَدَدْناها وَ أَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ وَ أَنْبَتْنا فِيها مِن كُل زَوْج بَهِيج . ( 52 ) لقمان / 10 ؛ وَ أَلْقى فِي الْأَرْض رَواسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُم . ( 53 ) رعد / 2 ؛ اللَّه الَّذِي رَفَع السَّماوات بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ثُم اسْتَوى عَلَى الْعَرْش وَ سَخَّرَ الشَّمْس وَ الْقَمَرَ كُل يَجْرِي لِأَجَل مُسَمًّى . ( 54 ) رعد / 3 ؛ هُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْض وَ جَعَل فِيها رَواسِيَ وَ أَنْهاراً . ( 55 ) يس / 39 ؛ وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناه مَنازِل حَتَّى عادَ كَالْعُرْجُون الْقَدِيم ، لَا الشَّمْس يَنْبَغِي لَها أَن تُدْرِك الْقَمَرَ وَ لَا اللَّيْل سابِق النَّهارِ وَ كُل فِي فَلَك يَسْبَحُون . ( 56 ) اعراف / 54 ؛ وَ سَخَّرَ لَكُم اللَّيْل وَ النَّهارَ وَ الشَّمْس وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُوم مُسَخَّرات بِأَمْرِه . ( 57 ) نحل / 16 ؛ وَ عَلامات وَ بِالنَّجْم هُم يَهْتَدُون . ( 58 ) محمد / 19 ؛ فَاعْلَم أَنَّه لا إِله إِلَّا اللَّه . ( 59 ) انبياء / 22 ؛ لَوْ كان فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّه لَفَسَدَتا . ( 60 ) . زمر / 29 ؛ ضَرَب اللَّه مَثَلًا رَجُلًا فِيه شُرَكاءُ مُتَشاكِسُون وَ رَجُلًا سَلَماً لِرَجُل هَل يَسْتَوِيان . ( 61 ) ق / 15 ؛ أَ فَعَيِينا بِالْخَلْق الْأَوَّل بَل هُم فِي لَبْس مِن خَلْق جَدِيدٍ .